Ondertrouw in 2026: de melding voorgenomen huwelijk stap voor stap

Ondertrouw is de spreektaal voor wat officieel de melding voorgenomen huwelijk heet: het moment waarop je bij de gemeente laat vastleggen dat jullie gaan trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan. Die melding moet minimaal 14 dagen voor de trouwdatum zijn gedaan en mag maximaal 1 jaar van tevoren, anders mag de ambtenaar van de burgerlijke stand het huwelijk niet voltrekken. In de meeste gemeenten regel je het online met DigiD en kost het niets.

Wat is ondertrouw precies?

Ondertrouw is het officieel aankondigen van jullie huwelijk bij de gemeente, zodat de ambtenaar van de burgerlijke stand kan controleren of jullie mogen trouwen en zodat anderen bezwaar kunnen maken. Het is een administratieve handeling, geen ceremonie: er is geen zaal, geen toespraak en jullie hoeven er niet samen voor langs te komen als jullie digitaal melden.

Het woord ondertrouw komt in het Burgerlijk Wetboek niet meer voor. De wet spreekt over het kenbaar maken van het voornemen om in het huwelijk te treden (artikel 1:46 BW). Gemeenten gebruiken meestal de term melding voorgenomen huwelijk, of melding voorgenomen geregistreerd partnerschap. Zoek je op de site van je gemeente naar "ondertrouw", dan land je in vrijwel alle gevallen op dezelfde pagina.

Wat de ambtenaar in die periode controleert:

• Leeftijd. Beide partners zijn 18 jaar of ouder.
• Geen bestaand huwelijk of partnerschap. Een eerdere verbintenis moet formeel ontbonden zijn.
• Geen te nauwe bloedverwantschap. Jullie verklaren geen bloedverwanten in de derde of vierde graad in de zijlijn te zijn.
• Getuigen. Je geeft 2 tot 4 getuigen op die op de trouwdag 18 jaar of ouder zijn.
• Verblijfsrecht. Woont een van jullie in Nederland zonder EU-nationaliteit, dan hoort daar een verklaring over het verblijfsrecht bij.

Wanneer moet je in ondertrouw? De wettelijke termijnen

De melding moet uiterlijk op de veertiende dag vóór de huwelijksdag zijn gedaan en verliest haar geldigheid na een jaar. Artikel 1:62 lid 1 BW bepaalt dat het huwelijk niet mag worden voltrokken vóór de veertiende dag na de datum waarop het voornemen kenbaar is gemaakt. Artikel 1:46 BW bepaalt dat een huwelijk dat binnen een jaar na de melding niet is voltrokken, pas kan doorgaan nadat het voornemen opnieuw kenbaar is gemaakt.

Daarnaast stellen gemeenten hun eigen, strengere praktijktermijnen. Dat is waar de meeste verwarring ontstaat: de wet zegt 14 dagen, maar je gemeente kan je vragen om drie maanden van tevoren te melden omdat de agenda anders niet rond komt.

Reserveer eerst de datum, de locatie en de trouwambtenaar, en doe daarna pas de melding. Een melding zonder gereserveerde datum heeft weinig zin, want je moet bij de melding de gemeente en de dag van de voltrekking opgeven. In ons stappenplan om een bruiloft te organiseren staat de melding daarom achter het vastleggen van de locatie.

Waar doe je de melding voorgenomen huwelijk?

Je doet de melding bij de gemeente waar jullie gaan trouwen, niet automatisch bij de gemeente waar je woont. Gemeente Gorinchem en gemeente Rijswijk formuleren het allebei zo: de melding hoort thuis bij de gemeente waar de ceremonie plaatsvindt. In de melding geef je volgens artikel 1:44 BW ook expliciet de naam op van de gemeente in Nederland waar het huwelijk zal worden voltrokken.

Dat betekent in de praktijk:

• Trouwen in je eigen gemeente. Melding bij die gemeente. Meestal volledig digitaal, want jullie gegevens staan al in de Basisregistratie Personen.
• Trouwen in een andere gemeente. Melding bij de trouwgemeente. Die haalt jullie gegevens op uit de BRP van jullie woongemeente. Reken op een iets langere verwerkingstijd.
• Allebei in het buitenland wonend met de Nederlandse nationaliteit. Dan verloopt de melding via de gemeente Den Haag. Dat volgt uit artikel 1:44 lid 2 BW en Den Haag heeft daar een apart loket voor.
• Een van jullie woont in het buitenland. De melding gaat naar de trouwgemeente, maar er komen extra documenten bij. Neem daarover ruim van tevoren contact op.

Kun je de melding online doen of moet je naar de balie?

In de meeste gemeenten kun je de melding online doen met DigiD, maar het is geen recht: gemeenten mogen zelf kiezen of ze het digitale kanaal openstellen. Sinds 1 juli 2016 mag het voornemen elektronisch worden gemeld; die elektronische route is een alternatief voor de balie, geen vervanging ervan.

Hoe het digitaal werkt, verschilt. In Utrecht vult de ene partner het formulier in met DigiD, krijgt een zaaknummer en geeft dat door aan de andere partner, die vervolgens het eigen deel invult. In Rijswijk print je het formulier, ondertekent het en mailt of post je het naar het stadhuis. Gemeenten zonder digitale melding plannen een afspraak van een kwartier aan de balie. Een baliebezoek is bijna altijd nodig als een van jullie niet in de BRP staat of in het buitenland is geboren.

Welke documenten heb je nodig voor de melding?

Voor twee partners die allebei in Nederland zijn geboren en ingeschreven staan, is een geldig identiteitsbewijs van jullie beiden en van de twee tot vier getuigen genoeg. De ambtenaar haalt geboortegegevens, burgerlijke staat en adres rechtstreeks uit de BRP. Zodra er een buitenlandse component in het spel is, wordt de lijst langer.

Buitenlandse documenten moeten in bijna alle gemeenten gelegaliseerd of geapostilleerd zijn en door een beëdigd vertaler zijn vertaald. Sommige gemeenten stellen bovendien een maximumleeftijd aan de documenten. Begin daar minimaal een half jaar van tevoren mee: het opvragen van een akte uit het buitenland duurt vaak langer dan de hele rest van jullie planning.

Wat kost de melding voorgenomen huwelijk?

In de meeste gemeenten is de melding gratis, maar een deel van de gemeenten brengt er leges voor in rekening. Utrecht, Rijswijk en Den Haag rekenen niets voor de melding zelf. Gorinchem vraagt € 28,75. Dat verschil is niet willekeurig: gemeenten mogen leges heffen voor handelingen van de burgerlijke stand, en of ze dat voor de melding doen, is een lokale keuze.

Waar je wel bijna overal voor betaalt:

• De huwelijksvoltrekking zelf. Van € 0 voor een kosteloos huwelijk tot ruim € 2.000 voor een zondag op een bijzondere locatie.
• Het trouwboekje. Optioneel. In Utrecht € 40,20, in Rotterdam tussen € 27,70 en € 53,00.
• Wijzigen of annuleren. Rotterdam rekent € 68,30 administratiekosten als je een kosteloos huwelijk binnen vier weken wijzigt en € 136,70 als je niet verschijnt. In Den Haag is de eerste wijziging gratis en kost de tweede € 180,95.
• Een verklaring van huwelijksbevoegdheid. Nodig als je in het buitenland trouwt, ongeveer € 31.

Reken die posten mee in je budget; hoe ze zich verhouden tot de rest van de begroting zie je in ons overzicht van wat een bruiloft kost. Wie zijn uitgaven vanaf het begin op één plek bijhoudt, komt later minder verrassingen tegen; in de budgettool van EnHunBruiloft staan de gemeentelijke kosten standaard als aparte categorie.

Wat gaat er mis als je te laat bent met de melding?

Als de melding minder dan 14 dagen voor de trouwdatum is gedaan, mag de ambtenaar van de burgerlijke stand het huwelijk niet voltrekken en gaat de datum niet door. Dat is geen beleid waar je mee kunt onderhandelen; het staat in artikel 1:62 lid 1 BW.

Er is één uitweg. Het Openbaar Ministerie bij de rechtbank in het arrondissement waar de melding is gedaan, kan op grond van gewichtige redenen vrijstelling verlenen van de wachttijd (artikel 1:62 lid 2 BW). Gewichtige redenen zijn bijvoorbeeld een ernstige ziekte of een op handen zijnde uitzending. Verwacht dat niet omdat de catering al betaald is. Sommige gemeenten bieden daarnaast een spoedprocedure tegen een fors tarief aan, zoals het spoedhuwelijk in Rotterdam voor € 343,30; dat versnelt de gemeentelijke afhandeling, maar heft de wettelijke wachttijd niet op.

De andere kant van de termijn wordt vaker over het hoofd gezien. Loopt het jaar af zonder dat jullie getrouwd zijn, bijvoorbeeld doordat de bruiloft is uitgesteld, dan vervalt de melding en moet die opnieuw. Meld je dus niet te vroeg: een melding vijftien maanden voor de datum is waardeloos.

Geldt dit ook voor een geregistreerd partnerschap?

Ja. Voor een geregistreerd partnerschap gelden dezelfde formaliteiten en dezelfde termijnen als voor een huwelijk: melding bij de gemeente waar jullie de registratie laten plaatsvinden, minimaal 14 dagen en maximaal 1 jaar van tevoren, 2 tot 4 getuigen, dezelfde documenten. Gemeenten hanteren voor beide vormen doorgaans één formulier en één tarievenlijst. In 2025 werden in Nederland ruim 70.000 huwelijken gesloten en bijna 28.000 partnerschappen geregistreerd, dus het is bepaald geen uitzonderlijke route. Waar de twee vormen juridisch wél van elkaar verschillen, leggen we uit in de vergelijking geregistreerd partnerschap of trouwen.

Ook het omzetten van een geregistreerd partnerschap in een huwelijk kent een lichtere procedure. In Amsterdam kost een omzetting zonder ceremonie € 80,80.